|
Over koeien...
Koeien zijn bijzonder leuke beesten.
Voor boeren om er mee te werken, maar ook voor scholieren om er een werkstuk over te maken. Er is heel veel informatie over koeien, vandaar dat het per onderwerp gerangschikt is.
Van oerrund tot melkkoe
Op de wand van een grot bij Lascaux in Frankrijk is een oeros afgebeeld. Het is een schildering van drie meter lengte. Dat is de oudste afbeelding van de oeros. (Eigenlijk is de naam verkeerd, want een os is een stier die 'gesneden' is. Zijn teelballen zijn weggenomen.) De onbekende schilder maakte zijn portret tegen het einde van de laatste ijstijd, ongeveer tienduizend jaar geleden. De mensen in die tijd waren jagers en verzamelaars. Ze leefden van planten, vruchten en wortels, en van dieren die ze vingen. De oeros zal veel indruk op hen hebben gemaakt want het dier was wel twee meter hoog. Van de oeros stamt een groot deel van het rundvee op de wereld af.
De oerossen zwierven in kuddes door het landschap. Maar toen er meer mensen kwamen, raakten ze voortdurend ruimte kwijt. De mensen zagen ook kans om van oerossen huisdieren te maken. Geen dieren die je in huis kon laten, maar die je bij je in de buurt kon houden, die uitgezocht werden op hun meegaandheid, hun melkgift, de hoeveelheid vlees die ze konden aanzetten en om hun trekkracht. Dit tot huisdier maken van een wild dier, heet met een uit het Latijn afkomstig woord 'domesticeren'. Tweeduizend jaar voor onze jaartelling waren er overal in Europa dorpen van boeren te vinden. Ze lagen op open plekken die de mensen hadden gemaakt in de bossen die Europa indertijd bedekten. Daar graasden ook hun runderen.
Nu is het rund niet het eerste dier dat door de mens is gedomesticeerd. De hond is dat als eerste overkomen. Daarna kwamen schaap, geit en varken en toen pas het rund. De wilde oerossen bleven nog eeuwenlang de Europese bossen bewonen. Er werd veel op gejaagd. Natuurlijk omdat de mensen op hun vlees uit waren, maar waarschijnlijk ook omdat het een prestatie was wanneer je als jager zo'n machtig dier wist te doden. Op een kwade dag in de zeventiende eeuw is de laatste oeros doodgeschoten in een Pools bos.De runderen die huisdier waren geworden, ondergingen in de loop van de eeuwen allerlei veranderingen. In sommige streken werden ze kleiner. Waar voedsel in overvloed was ontwikkelden ze zich anders dan runderen die op schrale grond en in andere ongunstige omstandigheden aan de kost moesten zien te komen. Er zijn tegenwoordig koeien van allerlei afmetingen, van heel groot tot dwergjes. Hun vacht kan heel veel verschillende kleuren hebben. Er zijn runderrassen met geweldige hoorns en rassen die van nature helemaal geen hoorns hebben.
Een koe heeft maar liefst vier magen
Het rund is een herkauwer. Dat wil zeggen: hij graast snel, bijna zonder te kauwen en vult één van zijn vier magen, de pens. Later zoekt het dier een rustig plekje om te herkauwen. Het liefst doet hij dat liggend.
1)Eerst komt het voedsel door de slokdarm. Dit is de verbinding tussen mond en pens. Door een
regelmatige beweging van de slokdarm wordt het voedsel hier doorheen geleid.
2) Het doorgeslikte voedsel komt eerst in de pens. Als de pens vol is komt het voedsel in kleine stukjes terug in de mond, zodat de koe het kan herkauwen.
3) Na het herkauwen wordt het voedsel verder verteerd in de netmaag .
4) Daarna komt het voedsel in de boekmaag waar het vocht uit het voedsel gehaald.
5) De vierde maag is de lebmaag . Hier wordt het voedsel zó fijn gemaakt dat het in de darmen kan worden opgenomen.
6) Alle belangrijke voedingsstoffen worden via de darmwand in het bloed opgenomen en door het lichaam gevoerd. Zo komen de voedingsstoffen ook in de uier.
Een rund graast vier tot negen uur per dag en heeft evenveel tijd nodig om te herkauwen. Want gras is moeilijk te verteren. Heel vroeger, toen ze nog in het wild leefden, waren runderen bang dat ze bij het eten zouden worden aangevallen door roofdieren. Het was dus handig dat ze snel een voorraadje voedsel naar binnen konden werken. Op een veilige plaats konden ze dat daarna opnieuw eten, maar nu echt grondig. Bang voor roofdieren hoeven de runderen niet meer te zijn, maar ze herkauwen nog steeds. Er zijn nog andere herkauwers op de boerderij: schapen en geiten.
En er zijn nog veel meer leuke sites over koeien:
www.koersfarm.nl
www.schoolmelk.nl
www.schoolmelk.be
www.hetkleineloo.nl
www.ijsboerderijdebuterkamp.nl
www.koeinfo.mysites.nl
www.runderen.startkabel.nl
www.veehouderij.startpagina.nl
|
